Bağış Ve Yardımlar Hakkında Yasal Düzenlemeler Ve Muhasebe Uygulamaları24 Temmuz 2017

Bağış Ve Yardımlar Hakkında Yasal Düzenlemeler Ve Muhasebe Uygulamaları

1. Genel Bilgi
Şirketlerin bünyesinde çalışan personele sağladıkları lojmanlar, kira ödemek suretiyle tahsis ettikleri konutlar ya da kira desteği yapmak suretiyle katlandıkları bedellerin vergi kanunları uyarınca ne şekilde nitelendirileceği ve yapılan bu ödemelerin ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususu, uygulamada sıkça karşılaşılan ve tereddüt uyandıran bir durumdur.
Bu yazımızda, konu farklı yönleriyle ele alınarak var olan tereddütleri giderme amacı taşımaktadır.

2. Genel Bilgi
Şirketlerin bünyesinde çalışan personele sağladıkları lojmanlar, kira ödemek suretiyle tahsis ettikleri konutlar ya da kira desteği yapmak suretiyle katlandıkları bedellerin vergi kanunları uyarınca ne şekilde nitelendirileceği ve yapılan bu ödemelerin ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususu, uygulamada sıkça karşılaşılan ve tereddüt uyandıran bir durumdur.
Bu yazımızda, konu farklı yönleriyle ele alınarak var olan tereddütleri giderme amacı taşımaktadır.

  • Bu yerlerin sadece belli bir kişiye dönük değil, genel olarak çalışanların barındırılmasına yönelik olması gerekmektedir
  • İşyerlerinde ya da işyerlerinin uzantılarında bu yerlerin tahsis edilmesi gerekmektedir.
  • Bunların işçi ücretine eklenmesi gerekmemektedir.
  • Barınma yerlerinin aydınlatma, ısıtma vs harcamaları da gider yazılabilir

3. İşyerinde ve müştemilatı dışında bir yerin konukevi şeklinde tahsis edilmesi
Yine sadece çalışanlara, müşterileri ya da misafirlere dönük olarak, konukevi şeklinde bir yer tahsis edilip, orada sürekli olmayan tarzda bir barınma ihtiyacı karşılanıyorsa, bu tür yerlerle ilgili harcamalar da, GVK'nun 40/2. Madde hükmüne göre, hizmetli ve işçilerin işyeri ve işyerinin müştemilatında barındırılması amaçlı yapılan giderler kapsamında değerlendirilmekte ve ticari kazancın tespitinde gider olarak kabul görmektedir. Bekar yatakhaneleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.

4. Mülkiyeti Şirkete Ait Konutların, Bireysel Kullanım Amaçlı Personele Tahsisleri
Personelin tümüne dönük olmaksızın, sadece belli başlı kilit kişilere, örneğin genel müdüre, lojman şeklinde bir konut tahsis ediliyorsa, aşağıdaki istisna hüküm dışında, bu şekilde yapılan tahsisler, ücretin bir parçasını oluşturan, ayni bir menfaate dönüşmekte; dolayısıyla, GVK'nun 61'inci maddesi kapsamında ücret olarak tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.

 a) Maden işletmelerine ve fabrikalara ilişkin istisna
GVK'nun 23/9'uncu madde hükmüne göre, maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlara müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler istisna kapsamında sayılmakta ve bunlar ücret olarak vergilendirilmemektedir.

  • Bu yerlerin sadece maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlara yönelik olması gerekmektedir
  • Burada bireysel bir konut tahsisi olabilmekte, tahsis aileye dönük olabilmektedir.
  • Bunların işçi ücretine eklenmesi gerekmemektedir.
  • Barınma yerlerinin aydınlatma, ısıtma vs harcamaları da gider yazılabilir

b) Mülkiyeti işverene ait olan ve brüt alanı 100 m2'yi aşmayan konut tahsislerine ilişkin istisna
GVK'nun 23/9'uncu madde hükmüne göre, mülkiyeti işverene ait olan ve brüt alanı 100 m2'yi aşmayan konutların hizmet erbabına konut olarak tahsis edilmesi suretiyle sağlanan menfaatler gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu konuda 147 seri numaralı GVK Genel Tebliğinde açıklamalar yapılmıştır. Bu istisnanın özellikleri aşağıdaki gibidir.

  • Bu yerlerin maliki işveren olmalıdır. Kiralamalarda geçerli değildir.
  • Konutun brüt alanı 100 M2'yi geçmemelidir. Bu alanı geçen kısım, ücret sayılarak, emsal brüt kira bedeli üzerinden ücret olarak vergiye tabi olacaktır.
  • Konutun brüt alanı tespit edilemezse net kullanım alanının %25 fazlası ile tespit edilecek miktar brüt alan olarak kabul edilecektir.
  • Burada da, bireysel bir konut tahsisi öngörülmekte, tahsisat aileye dönük olabilmektedir.

5. Mülkiyeti Şirkete Ait Olmayan (kiralanan) Konutların, Bireysel Kullanım Amaçlı Personele
Tahsisleri

Mülkiyeti başkasına ait olan, kiralanmak suretiyle çalışanlara konut tahsis edilmesi haline dönük herhangi bir istisna hükmü bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu tür konut tahsislerinde, brüt kira tutarı, personele sağlanan net ücret olmaktadır. Bu şekilde bulunan tutarın tekrar brütleştirilerek üzerinden ücret tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Örnek verilecek olursa, kiralanan konutun brüt kira tutarı 500 YTL ise, bu tutar işçiye sağlanan net ücret sayılacak; ücret tevkifatı bu tutar üzerinden değil, bunun brütleştirilmiş kısmı üzerinden yapılacaktır.
Bazı firmaların, uygulamada fiilen personele konut olarak tahsis etmek üzere belli konutları kiraladıkları ve bunları şube ya da irtibat bürosu şeklinde kayıtlara intikal ettirdiği ya da bu şekilde bildirmeksizin, sadece stopaj beyannamesinde kira ödemeleri kısmında gösterdiği bilinen bir gerçektir. Ancak, Maliye Bakanlığı denetim birimleri tarafından şube ve irtibat bürolarına dönük yoklamalar sırasına, fiili kullanım amacının tespiti halinde, geriye dönük cezalı tarhiyat yapılacağı tabiidir.

6. Personele Yapılan Kira Yardımları
Çalışanlara konut tahsis edilmesi yerine onlara nakit olarak kira yardımı yapılması durumunda, yapılan bu ödemeler, personele sağlanan ve ücret olarak kabul edilen menfaatlerden sayılmaktadır. Dolayısıyla, bu şekilde yapılan ödemeler, brütleştirilmek suretiyle ücret tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.