TCMB Denetimi - Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

TCMB Denetimi - Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yurtiçinden ve yurtdışından sağlanan yabancı para nakdi krediler ile dövize endeksli kredilerinin toplamı ilgili hesap döneminin son işgünü itibarıyla 15 milyon ABD doları ve üstünde olan firmalar)

Kapsam

17.02.2018 tarih 30335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” Merkez Bankasının, döviz pozisyonunu etkileyen işlemlerini izleyeceği firmaları, istenilecek bilgi ve belgeleri, bu bilgi ve belgelerin toplanma ve izlenme yöntemini, paylaşımını, doğruluğunun denetimini ve konuya ilişkin destek hizmeti teminini kapsamaktadır.

Bildirimlerle ilgili olarak sizlere yardımcı olacağını düşündüğümüz en çok sorulan sorulardan bir set oluşturduk. Konu hakkında detaylı bilgiye  https://www.tcmbveri.gov.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz.

1.Sistem kapsamında veri bildirim yükümlülüğü nasıl belirleniyor?

Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesi ile firmaların bildirim yükümlülüğü koşulları belirlenmiştir. Buna göre, yurtiçinden ve yurtdışından sağlanan yabancı para nakdi krediler ile dövize endeksli kredilerinin toplamı ilgili hesap döneminin son işgünü itibarıyla 15 milyon ABD doları ve üstünde olan firmalar, veri formu ile talep edilen bilgileri, açıklama formuna uygun olarak Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür.

Bu çerçevede firmalar, 31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül ve 31 Aralık tarihlerinde sona eren üçer aylık hesap dönemleri itibarıyla varsa son hesap dönemine ilişkin TMS’lere göre hazırlanan finansal durum tablosu, TMS’lere göre hazırlanmış finansal durum tablosunun bulunmaması durumunda vergi mevzuatı çerçevesinde kamu idarelerine sunulmak üzere hazırlanan bilançolarında yer alan YP kredi tutarı toplamı 15 milyon ABD doları ve üzerinde ise bildirimle yükümlü olmaktadır.

2.Veri bildirimleri nasıl yapılıyor?

Veri bildirimleri, www.tcmbveri.gov.tr adresi üzerinden, Sistemde bulunan açıklama formu ve kullanıcı kılavuzunda yer alan açıklamalar doğrultusunda, belirlenen tüm adımlar izlenerek eksiksiz yapılır.

3.Veri bildirimlerinin ne zamana kadar tamamlanması gerekiyor?

Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6 / 3 maddesi uyarınca bildirimler, finansal raporlama çerçevesine uygun olarak ilgili yılın 31 Mart, 30 Haziran ve 30 Eylül tarihlerinde sona eren ara hesap dönemlerini takip eden birinci ayın sonuna kadar, 31 Aralık tarihinde sona eren yıllık hesap dönemini takip eden üçüncü ayın sonuna kadar tamamlanır.

4.Merkez Bankası verilerin denetimini ne şekilde gerçekleştiriyor?

Banka nezdinde bulunan çeşitli veri tabanları ile firma tarafından bildirilen verilerin çapraz kontrollerini gerçekleştirir. Ayrıca, ihtiyaç duyulması halinde Banka tarafından yükümlüler nezdinde denetim yapılır

5.Firma yönetiminin verilerin doğruluğu ile ilgili sorumluluğu nedir?

Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5 / 4 maddesi uyarınca firma yönetimi Bankaya bildirilecek verilerin tam ve doğru olmasından sorumludur. Bu çerçevede veri bildiriminin yapılmaması, doğru veya eksiksiz gerçekleştirilmemesi veya olumsuz görüş içeren bağımsız denetim raporunun düzeltilmemesi durumlarında 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 68 inci maddesi gereğince işlem başlatılabilir.

6.Veri girişlerinin zamanında yapılmaması sonucunda yaptırım var mıdır?

Veri bildiriminin yapılmaması, doğru veya eksiksiz gerçekleştirilmemesi veya olumsuz görüş içeren bağımsız denetim raporunun düzeltilmemesi durumlarında 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 68 inci maddesi gereğince işlem başlatılabilir.

7.Neden bir bağımsız denetim firması ile sözleşme yapılması gerekiyor?

Sistemik Risk Veri Takip Sistemi veri formu bilanço, gelir tablosu ve bilanço dışında izlenen hesapların bazı kalemlerinden oluşmaktadır. Söz konusu verilerin belirlenen finansal raporlama standartlarına uygun ve doğru olarak düzenlenmiş olmasını teminen Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesi uyarınca, verilerin doğruluk denetiminin bağımsız denetçiler tarafından yapılması gerekmektedir.

8.Yönetmelik kapsamında denetçi seçimi nasıl gerçekleştirilecektir?

Yönetmelik kapsamında düzenlenen denetim, “Özel Hususlar – Tek Bir Finansal Tablonun Bağımsız Denetimi ile Finansal Tablolardaki Belirli Unsurların, Hesapların veya Kalemlerin Bağımsız Denetimi” başlıklı BDS 805 ile birlikte denetimle ilgili tüm BDS’ler çerçevesinde veri formu ile bildirilen yıllık verilerin, ara dönem verileri ile tutarlılığı da dâhil olmak üzere denetimini içermektedir. Yönetmelik uyarınca yapılacak denetimler, 6102 Sayılı TTK uyarınca yapılması gereken denetimlerden farklı olduğundan denetçinin seçimi ve denetim sözleşmesi ayrı olarak yapılabilecektir. Başka bir ifade ile Yönetmelik uyarınca yapılacak denetimler için, firmanın genel kurulu veya başka bir yetkili organı tarafından 6102 Sayılı TTK’nın 397 inci maddesi uyarınca yapılacak denetim için genel kurulda seçilen denetçi seçebileceği gibi, bu denetimler için başka bir denetçi de seçilebilir.

9.Bağımsız denetim firması ile ne zaman sözleşme yapılması gerekiyor?

Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5 / 4 maddesi uyarınca, bildirim yükümlülüğü olan firma, yükümlülüğün başladığı tarihten itibaren 60 gün içinde denetçi ile denetim sözleşmesi yapar.

Yönetmeliğin 9/4 maddesi uyarınca firma, veri bildirimlerini gerçekleştirirken, Sisteme girmiş olduğu verileri denetleyecek denetçiyi Sistem üzerinden kullanıcı olarak belirler ve denetçi ile imzaladığı sözleşmenin bir örneğini Sisteme yükler.

(31.03.2018 itibarıyle kapsama giren firmaların 31.05.2018 tarihine kadar sözleşme imzalaması gerekmekteyken Sistemik Risk Veri Takip Sistemi kapsamında düzenlenmesi gereken denetim sözleşmesinin son tarihi 30.06.2018 tarihine kadar uzatılmıştır.)

10.Yönetmelik çerçevesinde düzenlenen denetim sözleşmelerinde rotasyon uygulaması geçerli midir?

Rotasyon uygulaması tüm sözleşmeler için geçerli olup SRVTS kapsamında yapılacak olan denetim sözleşmeleri için de geçerlidir. Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca denetim kuruluşları ve denetim üstlenen bağımsız denetçiler üç yıl geçmedikçe; denetim kuruluşları son on yılda yedi yıl, denetim üstlenen bağımsız denetçiler ile bunların yanında ve denetim kuruluşlarında çalışan denetçiler ise son yedi yılda beş yıl denetim çalışması yürüttükleri işletmelere ilişkin denetimleri üstlenemezler.

11.Yönetmelik kapsamında ilk veri bildirim döneminde bildirim yükümlüsü olan firmanın ne zamana kadar denetim sözleşmesi düzenlemesi gerekmektedir?

Yönetmelik kapsamında ilk veri bildirimleri, 31 Mart 2018’de sona eren hesap dönemi itibarıyla gerçekleştirileceğinden ilgili denetim sözleşmesinin 31 Mayıs 2018 tarihine kadar düzenlenmesi gerekmektedir.

(31.03.2018 itibarıyle kapsama giren firmaların 31.05.2018 tarihine kadar sözleşme imzalaması gerekmekteyken Sistemik Risk Veri Takip Sistemi kapsamında düzenlenmesi gereken denetim sözleşmesinin son tarihi 30.06.2018 tarihine kadar uzatılmıştır.)

12.Ara dönemlerde denetim gerçekleştirilecek midir?

Yönetmelik’in 7 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca yıllık hesap dönemine ilişkin olarak bildirilen verilerin denetimi, bu verilerin ara dönemlerde bildirilen veriler ile tutarlılığının denetimi de dâhil olmak üzere denetçi tarafından izleyen yılın 31 Mayıs tarihine kadar tamamlanır ve söz konusu denetim Yönetmelik’teki düzenlemeler ile KGK düzenlemelerine uygun olarak gerçekleştirilir.

Bu çerçevede, denetim raporu yılda yalnızca bir defa ve 31 Mayıs tarihine kadar hazırlanacak olup, ara dönemlerdeki finansal bilgiler ile dönem sonundaki bilgiler arasında tutarsızlık olup olmadığı hakkında ara dönemlere ilişkin analitik prosedürler ve gerekmesi halinde sorgulama teknikleri uygulamak suretiyle bir değerlendirme yapılacaktır.

13.Bağımsız denetim sözleşmesi yapmamanın cezai müeyyidesi nedir?

Yönetmelik’in 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca bildirim yükümlülüğü olan firmanın, yükümlülüğün başladığı tarihten itibaren 60 gün içinde denetçi ile denetim sözleşmesi yapacağı düzenlenmiştir. Ayrıca, Yönetmelik’in 5 inci maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca firma yönetiminin bildirilen verilerin tam ve doğru olmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Denetim sözleşmesi yapılmaması durumunda bildirimler tam ve eksiksiz yapılamamış olacağından Yönetmelik’in 12 nci maddesi ile düzenlenen ceza hükümleri uygulanabilecektir.

14.Finansal raporlarını özel hesap dönemleri itibarıyla hazırlayan firmalar için bildirim ve bağımsız denetim dönemleri nasıl belirlenecektir?

Finansal tablolarını özel hesap dönemi itibarıyla hazırlayan firmalar için bildirim ve denetim yükümlülükleri, Yönetmelik ile belirlenen sürelere kıyasen uygulanacaktır.

Detaylar, Yönetmelik ile ara dönemlerdeki bildirimler için bir ay, yıllık hesap dönemi bildirimleri için üç ay, denetim dönemi için ise beş ay süre verildiği göz önüne alınarak aşağıdaki örnekte açıklanmıştır.

Örnek :

Özel hesap dönemi uygulayan firmalar sistemde bildirim dönemi olarak “özel hesap dönemi” işaretleyecek ve özel hesap dönemi tarihinin girişini gerçekleştirecektir.

Özel hesap dönemi 31 Mayıs 2018 olan bir firma için;

Ara dönemler:

Ç – 1: Haziran, Temmuz, Ağustos

Ç – 2: Eylül, Ekim, Kasım

Ç – 3: Aralık, Ocak, Şubat

Ç – 4: Mart, Nisan, Mayıs

Yıllık hesap dönemi veri bildirimlerinin gerçekleştirileceği tarihler: 31 Mayıs - 31 Ağustos 2018

Bağımsız denetim tarihleri: 31 Mayıs - 31 Ekim 2018

Ara dönem raporlamalarının gerçekleştirileceği tarihler: 1 - 30 Eylül 2018, 1- 31 Aralık 2018, 1- 31 Mart 2019

olarak uygulanacaktır.

15.Denetim Sözleşmesinin TCMB’ye ve KGK’ ya bildirimi nasıl gerçekleştirilecektir?

Yönetmelik’in 9 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca firma, denetim sözleşmesinin bir örneğini sisteme yükleyecektir. Ayrıca, Yönetmelik’in 7 inci maddesinin 4 üncü fıkrası gereğince denetçi, denetim sözleşmesini, KGK düzenlemeleri ile belirlenen süreler içerisinde KGK’ya bildirecektir (ilgili KGK düzenlemesi için Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin madde: 34/1-b maddesine bakınız).

16.Yönetmelik kapsamında yükümlülük belirlenirken TMS’lere göre hazırlanan tabloların esas alınacağı belirtilmektedir. TMS’lere göre hazırlanan finansal tablolar, grup şirketleri için konsolidasyon gerektirmektedir. Bu çerçevede yükümlülük belirlenirken bireysel finansal tablolar mı yoksa konsolide finansal tablolar mı kullanılacaktır?

SRVTS uygulamasında raporlama yükümlülüğü belirlenirken bireysel mali tablolar dikkate alınacak ve veri formları bireysel finansal tablolar kullanılarak doldurulacaktır.

17.Bireysel mali tablo hazırlamayan firmaların bildirimleri nasıl gerçekleştirilecektir?

SRVTS uygulamasında raporlama yükümlülüğü bireysel mali tablolar üzerinden belirlenmektedir. Bildirimle yükümlü olan firmalar veri formlarını, bireysel finansal tablolarını kullanarak Yönetmelik’in 4 üncü maddesi ile tanımlanan raporlama çerçevesine göre hazırlayacaktır.

18.Yönetmelik kapsamında belirlenen finansal raporlama çerçevesi uyarınca finansal tablo hazırlamayan firmalar bildirimleri hangi raporlama standardı uyarınca gerçekleştirecektir?

Yönetmelik’in 4 üncü maddesinde tanımlanan finansal raporlama çerçevesi; bildirimle yükümlü olan firmanın, 19.12.2012 tarihli ve 2012/4213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Karar uyarınca bağımsız denetime tabi olması durumunda KGK düzenlemelerine göre uyguladığı Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını veya Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardını, bunlar dışındaki firmalar için ise Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardını ifade etmektedir.

19.Denetimlerde tespit edilen önemsiz düzeydeki hatalar için cezai müeyyide uygulanacak mıdır?

Yönetmelik’in 7/3 maddesi uyarınca denetçi, “Bağımsız Denetimin Yürütülmesi Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi” başlıklı BDS 450 uyarınca bariz biçimde önemsiz sayılanlar dışında yanlışlık tespit etmesi durumunda firmanın gerekli düzeltmeleri yapmasını talep edecektir. Önemsiz kabul edilebilecek hatalar cezai müeyyide için sebep teşkil etmeyecektir. Bildirimlerin tam ve eksiksiz yapılmaması durumunda 1211 sayılı Kanunun 68. maddesi Mahkemeler tarafından adli para cezasına hükmedilebileceğini düzenlemiştir.

TCMB tarafından sadece Sistematik Risk Veri Takip Sistemiyle ilgili sorular için 444 44 66 numaralı iletişim hattından, yetkililere her türlü soruyu iletebilir ulaşamadığınız durumlarda https://www.tcmbveri.gov.tr/ adresindeki “Sıkça Sorulan Sorular” bölümünde de birçok sorunun cevabını da  bulabilirsiniz.

Firmanızın TCMB denetimine tabi olduğunu düşünüyorsanız bu konuda Şirketimiz size gerekli desteği/hizmeti sağlacaktır.

GÜRELİ YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM HİZMETLERİ A.Ş.
Spine Tower Büyükdere Cad.No:243 Kat: 25-26
34398  Sarıyer / İstanbul - Merkez Ofis
444 9 475 - (0212) 285 01 50
F:(0212) 285 03 40 - 43
M: gym@gureli.com.tr